Giúp trẻ hiểu Toán dễ hơn với CRA

Có những trẻ tính cộng, trừ rất nhanh nhưng lại chưa thật sự hiểu phép cộng hay phép trừ có ý nghĩa gì. Một số trẻ có thể so sánh hai số tốt nhưng lại khó gọi tên dấu lớn, dấu bé hoặc chưa hiểu rõ “nhiều hơn”, “ít hơn”. Khi lên những dạng toán có hình ảnh, tình huống hay toán có lời văn, những khó khăn này bắt đầu thể hiện rõ hơn.

Trong video này, Trang chia sẻ về CRA – Concrete, Representational, Abstract, có thể hiểu đơn giản là tiến trình Cụ thể → Biểu diễn → Trừu tượng. Thay vì đưa ngay con số và ký hiệu cho trẻ ghi nhớ, chúng ta giúp trẻ trải nghiệm khái niệm bằng vật thật, chuyển sang hình ảnh rồi mới dần làm việc hoàn toàn với số và ký hiệu. CRA cũng thường được gọi theo cách tương tự là CPA, với Pictorial nhấn mạnh mức hình ảnh.

Từ “thêm vào – bỏ đi” đến phép cộng và phép trừ

Ví dụ đầu tiên trong video là cách giúp trẻ hiểu ý nghĩa của phép cộng và phép trừ.

Ở mức cụ thể, Trang sử dụng những đồ vật trẻ có thể trực tiếp sờ, cầm và thao tác. Thêm đồ vật vào được liên hệ với dấu cộng, còn bỏ đi, vứt đi, mất đi được liên hệ với dấu trừ. Sau đó trẻ dần kết nối hành động với số lượng, chẳng hạn “cộng 3” là thêm vào 3 vật hay “trừ 2” là bỏ đi 2 vật.

Khi trẻ đã hiểu bằng vật thật, cùng một phép tính được chuyển sang hình ảnh. Những khối Lego có thể trở thành các hình vuông, còn phần bị bỏ đi trong phép trừ có thể được tô xám hoặc gạch bỏ. Cuối cùng, khi mối liên hệ đã đủ chắc, trẻ mới làm việc với 4 + 3 = 7, 8 - 2 = 6 mà không cần vật hay hình ảnh bên cạnh.

Từ 10 khối Lego đến khái niệm chục và đơn vị

Ví dụ thứ hai tập trung vào một nội dung quen thuộc của Toán lớp 1: chục và đơn vị.

Trang bắt đầu bằng 10 khối Lego rời, cho trẻ đếm rồi ghép thành một thanh để trẻ thấy rằng 10 đơn vị cũng có thể gọi là 1 chục. Từ đó trẻ luyện đếm các thanh chục, chuyển tiếp từ hàng chục sang các đơn vị lẻ và dần hiểu những cách diễn đạt như 45 gồm 4 chục và 5 đơn vị, hay 45 = 40 + 5.

Sau khi trẻ thao tác tốt với vật thật, các thanh chục và khối đơn vị được thay bằng hình ảnh quen thuộc. Đến mức trừu tượng, trẻ có thể nhìn số 23 và hiểu được đó là 2 chục và 3 đơn vị mà không còn cần hình minh họa.

CRA không có nghĩa là bài nào cũng phải bắt đầu từ vật thật

Điểm Trang muốn nhấn mạnh trong video là CRA không đơn giản chỉ là “lấy Lego ra học rồi chuyển sang hình và cuối cùng là số”. Quan trọng hơn là tạo được sự kết nối giữa cùng một khái niệm toán học qua những cách thể hiện khác nhau.

Trẻ đã hiểu tốt thì không nhất thiết phải ở lâu tại mức vật thật. Ngược lại, nếu trẻ thường xuyên mắc lỗi với số hoặc một khái niệm toán học nào đó, chúng ta có thể quay trở lại hình ảnh, thậm chí vật thật, để giúp con hiểu kỹ hơn rồi mới đi tiếp.

Trong video, Trang minh họa đầy đủ từng bước với cả phép cộng – phép trừ và chục – đơn vị, để ba mẹ và thầy cô có thể nhìn rõ cách chuyển từ vật thật sang hình ảnh rồi đến ký hiệu toán học và linh hoạt áp dụng với khả năng của từng trẻ.